🔻 چه خبر از نشریات؟!
▫️ به همت نشریه «تعادل» دانشگاه صنعتی امیرکبیر، میزگرد ادوار دانشجویی با عنوان «بازنده کیست؟» و با محوریت «ایده‌پردازی عملیاتی تشکل‌های دانشجویی در مسئله حجاب»، روز شنبه ۲۵ مهرماه به‌صورت حضوری برگزار شد.
🔰 «بازنده کیست؟»
میزگرد ادوار جنبش دانشجویی درباره ایده‌پردازی عملیاتی در مسئله حجاب
میزگرد ادوار جنبش دانشجویی با موضوع «ایده‌پردازی عملیاتی جنبش دانشجویی در مسئله حجاب» روز شنبه ۲۵ مهرماه به همت نشریه حوزه زنان «تعادل» در دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شد. این برنامه با عنوان «بازنده کیست؟» و با حضور جمعی از فعالان ادوار تشکل‌های دانشجویی، به بررسی نقش و ظرفیت‌های جنبش دانشجویی در مواجهه با مسئله حجاب و چگونگی تبیین ضرورت حجاب برای دختران اختصاص داشت.
در این نشست، خانم محمدزاده از ادوار اتحادیه جامعه اسلامی دانشجویان، خانم مصفا و خانم اسدی مومنی از ادوار اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان مستقل و خانم وفاداران از ادوار بسیج دانشجویی حضور داشتند و به بیان دیدگاه‌های خود درباره ابعاد مختلف این مسئله پرداختند.
خانم محمدزاده در بخشی از صحبت‌های خود با اشاره به فاصله میان قانون تا واقعیت گفت:
«وقتی مدل قانون‌گذاری ما از حد معمول به یک حالت آرمانی تبدیل می‌شود و افراد متوجه می‌شوند که قانون در همه امور زندگی روزانه‌شان دخالت می‌کند (مثلاً اگر حجاب نداشته باشند، حق دریافت خدمات اجتماعی را ندارند)، در چنین جامعه‌ای چه اتفاقی رخ می‌دهد؟ در این جامعه، یک امری به نام حجاب در آن وسط مثله می‌شود و به نقش خانواده، حاکمیت، آموزش عالی و آموزش‌وپرورش توجه نمی‌شود.
وقتی قانون به خود اجازه می‌دهد که تا سطوح عمیقی از اجتماع برای بی‌حجابی جرم‌انگاری کند، باعث می‌شود خود افرادی که در آن جامعه هستند هم هر نوع برخوردی را نسبت به همدیگر روا بدارند؛ حالا چه می‌خواهد این برخورد از سمت آن کسی باشد که به خاطر غیظ، چادر از سر دیگری می‌کشد و چه آن کسی که اجازه نمی‌دهد کسی به خاطر بی‌حجابی از خدمات عمومی بهره‌مند بشود. در نهایت، اتفاقی که می‌افتد این است که مردم در برابر مردم قرار می‌گیرند و بازنده‌اش همه ما هستیم که داریم در این اجتماع فرسوده می‌شویم. شما می‌توانید قانون بگذارید، اما هر قانون مقدمه و مؤخره‌ای دارد و یک مسئله تک‌فاکتوری و تک‌عاملیتی نیست.»
خانم مصفا نیز با تأکید بر تفاوت قانون‌گذاری و کار فرهنگی اظهار داشت:
«اسلوب قانون‌گذاری بدین صورت است که شما دارید در آن برای یک‌سری هنجارها قواعدی تنظیم می‌کنید. برای اینکه آن قواعد اجرا بشود، یک‌سری جرم‌انگاری‌هایی انجام می‌شود و مجازات‌هایی تعیین می‌شود. اصولاً مواجهه قانون‌گذار با مسائل، مواجهه سفت‌وسختی است. شما نمی‌توانید از قانون‌گذار توقع کار فرهنگی داشته باشید. قانون‌گذار وظیفه‌اش قانون‌گذاری است و وزارت فرهنگ و ارشاد وظیفه کار فرهنگی را دارد.
ما یک‌سری انتقادات نسبت به مسئله قانون‌گذاری داریم که به قانون‌گذار مربوط نمی‌شود. ما معتقدیم مسئله حجاب باید یک‌سری حدومرزهایی داشته باشد. نه فقط در کشور ما و در جمهوری اسلامی، بلکه در هر ساختار سیاسی دیگری همچنین چیزی وجود دارد. فرانسه خودش را مهد آزادی می‌داند، اما یک خانم محجبه در آنجا حق تحصیلات دانشگاهی در فرانسه ندارد و از دانشگاه اخراج می‌شود. پس حدومرز پوشش در همه جای جهان اصول و قواعدی دارد. بنابراین، در جمهوری اسلامی هم ما برای حجاب و پوشش قواعدی داریم.
مسئله‌مان مسئله چادر روی سر خانم‌ها هم نیست. همچنین چیزی نه از ابتدایش بوده و نه در حال حاضر چنین توقعی وجود دارد. توقع ما توقع یک پوشش معقولی بوده است. این پوشش معقول الان وجود ندارد. البته از آن طرف، کار فرهنگی متناسب با قانون حجاب نیز انجام نشده است و در مقابل، دشمن شما خیلی با ظرافت وارد شده و کار کرده و در ۱۴۰۱ ثمره فعالیت‌های خود را برداشته است. شما هم اگر چنین فرصتی داشتید، قطعاً استفاده می‌کردید.
جمهوری اسلامی در این ۴۷ سال، حتی اگر با دور کند کار فرهنگی می‌کرد، بالاخره الان می‌توانست چیزی برداشت کند. ما باید کار می‌کردیم، اما متأسفانه تلاش نکردیم و کار درست فرهنگی انجام ندادیم. در مسئله حجاب، قانون‌گذار به‌درستی وظیفه خود را انجام داده است؛ اما آن کسی که متولی کار فرهنگی بوده است، کار خود را درست انجام نداده است.
بنابراین، مشکل از قانون‌گذار نیست، بلکه مشکل از کسی است که باید کار فرهنگی می‌کرده است و نکرده است. من مقصر این مسئله را اول از همه خودم می‌دانم و بعد از آن، تمام افرادی که در این ۴۷ سال مسئولیت کار فرهنگی را داشته‌اند. واقعاً کاری نکرده‌اند. یعنی بزرگواران نه‌تنها کاری نکرده‌اند، بلکه گاهی اوقات در جهت مخالف نیز حرکت کرده‌اند. مثلاً شما وقتی فضای سینما را نگاه می‌کنید، با خود می‌گویید که چطور می‌شود ناهنجاری‌های سینما کنترل نشود؟ الان چرا نمی‌توانند کنترل بکنند؟ شما نگاه کنید سینمای خانگی دارد چه چیزی را ترویج می‌کند و به سمت چه فضایی می‌رود؟ خب، اینها بسترهایی تبلیغی بوده که در دست جمهوری اسلامی بوده است.
الان در فضای تبلیغی کشور نه‌تنها کاری انجام نمی‌شود، بلکه در جهت منفی کار صورت می‌گیرد.»
در ادامه، خانم اسدی مومنی به بیان دیدگاه‌های خود درباره لزوم برخورد قاطع قانون پرداخت و اشاره کرد:
«اگر بحث بر سر این است که در حوزه عفاف و حجاب قانون نداشته باشیم، خب، برای دزدی و اختلاس هم نباید قانون داشته باشیم. شاید از این منظر که قانون حدومرز حجاب را مشخص نکرده است، نقد وجود داشته باشد، ولی در رابطه با برخورد قانونی، نه‌تنها نقد وارد نیست، بلکه باید چرایی کم‌کاری در این حوزه بررسی بشود.
یک کسی اگر قاتل باشد و فردی را کشته باشد، می‌روند دستگیرش می‌کنند و در نهایت، حکم مجازات او اجرا می‌شود. ولی در مسئله حجاب، خود ما حزب‌اللهی‌ها می‌آییم می‌گوییم که چرا سخت برخورد شده است. مسئله بی‌حجابی هم مثل همان مسئله قتل و حتی بدتر از آن است. شما وقتی یک نفر را می‌کشید، یک نفر را کشته‌اید و تمام شده است. ولی در مسئله بی‌حجابی، شما دارید روی تربیت یک نسل اثر می‌گذارید. بنابراین، اتفاقاً به عقیده من، در حوزه عفاف و حجاب باید خیلی جدی‌تر برخورد بشود.
ما یک قانون در حوزه عفاف و حجاب داریم، ولی چیزی که اکنون در جامعه شاهدش هستیم، بی‌بندوباری صرف است. به عقیده من، در یک بازه زمانی در حوزه عفاف و حجاب کم‌کاری صورت گرفت و وقتی این کم‌کاری اتفاق افتاد، امثال من ترسیدند که بیایند در این زمینه حرف بزنند و موضع بگیرند. الان اگر من خودم به‌عنوان یک خانم چادری داخل جامعه بروم و حتی نخواهم در مورد حجاب خانم‌ها اظهارنظر کنم، باز تحت فشار قرار می‌گیرم.
وقتی قانون جمهوری اسلامی ایران این است که یک حدی در حجاب و پوشش حفظ بشود، باید این امر صورت بگیرد. باید کسانی را که این حد را رعایت نمی‌کنند، در اتوبوس‌ها راه ندهند، در فروشگاه‌ها راه ندهند، در دانشگاه راه ندهند.»
همچنین خانم وفاداران با اشاره به نسبت عرف و قانون عنوان کرد:
«جامعه‌شناسان یک جمله‌ای دارند که می‌گویند: «جامعه خودتنظیم‌گر است». وقتی شما در جامعه‌ای در یک مسیر خطی پیش می‌روید، با فرض اینکه در آن جامعه نیروهای هم‌افزا و متضاد هم وجود دارند، اینها با هم برهم‌کنش می‌کنند و به یک تعادلی می‌رسند. ما در مسئله حجاب با دو موضوع مواجه هستیم: قانون‌گذاری و عرف.
جامعه‌شناسان بزرگوار یک جمله دیگری هم دارند که می‌گویند: «عرف و فرهنگ از قانون استقلال دارند». بنابراین، وقتی بحث قانون‌گذاری در حوزه عفاف و حجاب پیش می‌آید، این جامعه‌شناسان اذعان دارند که باید ببینیم عرف چه می‌گوید و اگر شما با بعضی کسانی که در مورد قانون حجاب انتقاداتی دارند گفت‌وگو کرده باشید، یکی از نکاتی که بیان می‌کنند، این است که این قانون در فلان استان قابل اجرا نیست؛ یعنی برای مغالطه در چنین موضعی قرار می‌گیرند.
من می‌خواهم از این زاویه به مسئله نگاه کنم که درست است که شاید روی کاغذ و کارهای علمی، عرف مسئله‌ای جدی است و می‌تواند تعیین‌گر باشد، اما ما خیلی وقت است که یک چیزی به اسم تهاجم فرهنگی داریم و درون عرصه جنگ نرم و شناختی و ترکیبی وارد شدیم. در چنین نقطه‌ای، قانون‌گذاری و عرف باید به هم کمک کنند تا ما بتوانیم با این تهاجم فرهنگی به‌عنوان عنصری مزاحم مقابله بکنیم.
بنابراین، چون ما با یک هجوم سازمان‌یافته در عرصه فرهنگ و عرفمان طرف هستیم و به خاطر چیزهای زیادی که در فرهنگ جامعه ریخته‌اند و آن را هم زده‌اند، بعضی افراد می‌بینند این قانون حجاب هیچ نسبتی با فرهنگ شخصی، خانوادگی و اجتماعی‌شان ندارد. بنابراین، با آن مخالفت می‌کنند.
یک نکته دیگری که وجود دارد، این است که ما در یک دوره‌ای، یک‌سری ابزارهای تنظیم‌گری در عرفمان داشتیم؛ مثل مسئولیت اجتماعی، مثل غیرت، مثل خون‌خواهی، مثل احترام به بزرگ‌تر و… . اینها هم متأسفانه در جامعه ما کم‌رنگ شده است و ربطی به مذهبی یا غیرمذهبی بودن افراد هم ندارد.
نمی‌گویم قانون نباید باشد، ولی وقتی که همین قانون عفاف و حجاب هم به ثمر برسد و شروع به اجرایی شدن بکند، ما با مسائل جدی دیگری مواجه خواهیم بود. یک زمانی رهبر شهید یک صحبتی داشتند که می‌گفتند اگر حجاب در ایران آزاد بشود، وضعیت ما از وضعیت ترکیه هم بدتر می‌شود. علتش هم همین شبیخون و تهاجم فرهنگی است که ما شاهدش هستیم. اگر ما همین فردا هم بیاییم یک قانونی بگذاریم و دیگر مثلاً با پوشش سر هم کار نداشته باشیم، این موج بی‌حجابی متوقف نمی‌شود و کار به جاهای دیگر می‌کشد.»
این میزگرد با هدف فراهم‌کردن زمینه گفت‌وگو و تبادل نظر میان فعالان ادوار تشکل‌های دانشجویی و بررسی راهکارهای عملیاتی برای کنشگری مؤثر جنبش دانشجویی در مسئله حجاب برگزار شد.
دیدگاهتان را بنویسید