اخبار دست اول، منابع دست دوم

مقدمه

اخبار همیشه در حال وقوع هستند. وظیفه‌ی شما به‌عنوان یک روزنامه‌نگار این است که اطلاعات مربوط به آن رویداد را به دست بیاورید و به خوانندگان و شنوندگانتان ارائه کنید؛ اما شما نمی‌توانید همیشه در همه جا حاضر باشید تا خودتان آن رویدادها را ببینید. شما به راه‌های دیگری برای به دست آوردن اطلاعات در رابطه با وقایع مختلف نیاز دارید. منبع، شخص یا چیزی است که اطلاعات را در اختیار شما قرار می‌دهد.

منابع اطلاعاتی می‌توانند افراد، نامه‌ها، کتاب‌ها، فایل‌ها، فیلم‌ها -و در واقع هر چیزی که روزنامه‌نگاران برای گزارش‌های خبری از آن‌ها استفاده می‌کنند- باشند. اگر می‌خواهید در رابطه با رویدادها یا مسائل مختلف گزارش تهیه کنید، منابع بسیار اهمیت دارند. ریشه‌های بسیار مهم آن از دید پنهان است. خبرنگارانی که تنها چیزهایی که می‌بینند را گزارش می‌کنند، بسیاری از اخبار را از دست می‌دهند؛ مگر اینکه منابعی داشته باشند که جزئیات بیشتر یا زوایایی را که از دید آنان پنهان مانده بوده است، بیان کنند.

انواع منابع

روزنامه‌نگاران باید به حقایقی که قابل اعتماد هستند، بپردازند. بنابراین مهم است که منابعی که برای نوشتن گزارش از آنان استفاده می‌کنند، بتوانند اطلاعات دقیقی را در رابطه با اتفاقی که افتاده است یا گفته شده است، به آنان بدهند. برخی از آن‌ها اطلاعات بسیار دقیقی را در اختیار شما قرار می‌دهند. ما به این منابع «منابع قابل اعتماد» می‌گوییم؛ زیرا می‌توانیم به گفته‌ی آن‌ها تکیه کنیم. برخی دیگر از منابع کمتر قابل اعتماد هستند. با وجود آن که به سختی می‌توان به آن‌ها اعتماد کرد اما همچنان مفید هستند. راه اصلی قضاوت منابع اطلاعاتی، اعتبار و پایایی آن‌هاست.

خبرنگاران

یکی از معتبرترین منابع اطلاعاتی روزنامه‌نگاران دیگر هستند (که البته کاملا قابل اعتماد نیستند). آن‌ها ممکن است همکاران شما در یک خبرگزاری باشند که اخبار سازمان شما را تامین می‌کنند. گزارش یک خبرنگار باید توسط سردبیر اصلی و فرعی بررسی شود. شما باید همیشه حقایق دقیق و نقل‌قول‌ها را ارائه دهید. اگر نمی‌توانید این کار را انجام دهید، می‌توانید از عباراتی  مانند «به نظر می‌رسد…» استفاده کنید. بهتر است این عبارت را بگویید تا اینکه خوانندگان یا شنوندگانتان تصور نکنند آنچه شما گفته‌اید یک واقعیت ثابت شده است.

منابع دست اول

اغلب، منبع شخصی است که در مرکز یک رویداد یا موضوع قرار دارد. ما به این افراد منابع دست اول می‌گوییم. البته حضور یک نفر در یک رویداد به این معنا نیست که او یک فرد دقیق و منصف است!

یک هشدار مهم: اگر هر یک از منابع شما اطلاعاتی را به شما بدهند که افتراآمیز است، ممکن است به دلیل استفاده از آن اطلاعات به دادگاه بروید. شما مسئول تصمیم‌گیری در رابطه با انتشار یا عدم انتشار مطالب هستید.

منابع مکتوب

گزارش‌های مکتوب می‌توانند منابع اطلاعاتی عالی برای یک روزنامه‌نگار باشند. این اطلاعات معمولا پس از تحقیقات بسیار توسط نویسندگان نوشته شده‌اند. صحت آن‌ها بررسی شده است و معمولا پس از تایید رسمی منتشر می‌شوند. با این حال، تنها به این دلیل که اطلاعات چاپ شده‌اند، نمی‌توان به آن‌ها اعتماد کرد. باید ببینید چه کسی آن اسناد را ایجاد کرده است.

اسناد فاش شده

ممکن است گاهی به شما سندی داده شود که به طور رسمی در مطبوعات منتشر نشده است. به این اسناد «اسناد فاش شده» می‌گوییم. اسناد فاش شده اغلب منابعی عالی برای اخبار هستند؛ به این علت که می‌توانند حاوی اطلاعاتی باشند که شخصی در تلاش برای مخفی نگه داشتن آن است. البته مانند هر اطلاعات دیگری، اسناد فاش شده هم باید قبل از انتشار، صحت‌سنجی شوند.

منابع دست دوم

منابع دست دوم، افرادی هستند که خبر را نمی‌سازند اما آن را منتقل می‌کنند. گزارش رسمی پلیس از یک حادثه یا اظهارنظر یک افسر پلیس را می‌توان منابع دست دوم نامید. منابع دست دوم به اندازه‌ی منابع دست اول قابل اعتماد نیستند. اغلب شاهدان عینی باید برای خبرنگاران، منابع دست دوم در نظر گرفته شوند. شما باید اعتبار منابع دست دوم را ارزیابی کنید و در صورت لزوم به خوانندگان یا شنوندگان خود بگویید که اطلاعات از کجا به دست آمده‌اند.

نسبت دادن

وقتی اطلاعاتی را از یک منبع دریافت می‌کنید، معمولا باید اطلاعات را به شخصی نسبت بدهید.

همگانی: بیشتر اطلاعاتی که به شما داده می‌شود، همگانی هستند. مردم جزئیات را به شما می‌گویند و به شما اجازه می‌دهند نام و شغل آن‌ها را نقل کنید.

غیرقابل استناد: گاهی اوقات یک منبع به شما اطلاعاتی می‌دهد که می‌توانید از آن‌ها استفاده کنید اما نباید اطلاعات را به شخص نسبت بدهید.

محرمانه: گاهی اوقات اطلاعاتی به شما داده می‌شود که کاملا محرمانه است؛ به این معنا که حتی نباید در رابطه با مسئله‌ای که به شما می‌گویند .

منابع دانشگاهی:

هر فعال رسانه ای با جامعه مخاطب دانشگاه و دانشجو باید بداند که نیاز به منابعی دارد که بتواند اخبار و تحقیقات خود را از آن ها پیگیری کند. اعضای هیات رئیسه، مدیران بخش های مختلف، اعضای هیات علمی و اساتید، کارکنان و کارمندان و دانشجویان فعال هر حوزه می توانند به عنوان منبع خبری در نشریات دانشجویی لحاظ شوند.

استفاده درست و اصولی از منابع دانشگاهی و پیگیری دغدغه های صنفی،آموزشی دانشجویان با توجه به حجم انبوه آن‌ها می‌تواند مرجعیت خبری و اعتبار رسانه‌ای قابل توجهی به نشریات دانشجویی بدهد.