🔻 جشنواره نشریات دانشجویی؛ فرصت آموزش یا کشف استعداد؟!
▫️ هرساله در تقویم دانشگاه‌ها روی‌دادهای متنوعی متناسب با فعالیت‌های گوناگونِ داوطلبانه‌ی دانشجویان برگزار می‌شود. جشن‌واره‌ی نشریات هم یکی از آن فعالیت‌هایی است که مورد توجه و علاقه‌ی دانشجویان و مسئولین فرهنگی و اجتماعی دانشگاه‌ها قرار می‌گیرد.
▫️ جشنوارههای نشریات دانشگاه‌ها، فرصتی است برای گردهم‌آیی فعالان نشریه‌های مختلف، تا هم بتوانند به تبادل نظر و شناسایی نقاط ضعف و قوت خودشان بپردازند، هم این‌که در یک رقابت سالم و نشاط‌آفرین شرکت کنند و ماحصل تلاش یک‌ساله‌ی خود را ببینند. تا به این‌جا از بدیهیات برگزاری جشن‌واره‌ی نشریات گفتیم..
یادداشت محمدامین ناصری‌فرد، فعال نشریات دانشگاه فردوسی مشهد
متن کامل مقاله نشریه:
هرساله در تقویم دانشگاه‌ها روی‌دادهای متنوعی متناسب با فعالیت‌های گوناگونِ داوطلبانه‌ی دانشجویان برگزار می‌شود. جشن‌واره‌ی نشریات هم یکی از آن فعالیت‌هایی است که مورد توجه و علاقه‌ی دانشجویان و مسئولین فرهنگی و اجتماعی دانشگاه‌ها قرار می‌گیرد. جشنوارههای نشریات دانشگاه‌ها، فرصتی است برای گردهم‌آیی فعالان نشریه‌های مختلف، تا هم بتوانند به تبادل نظر و شناسایی نقاط ضعف و قوت خودشان بپردازند، هم این‌که در یک رقابت سالم و نشاط‌آفرین شرکت کنند و ماحصل تلاش یک‌ساله‌ی خود را ببینند.
تا به این‌جا از بدیهیات برگزاری جشن‌واره‌ی نشریات گفتیم. آن چیزی که جشن‌واره‌ها را از یک‌دیگر متمایز می‌کند، برگزاری برنامه‌های جانبی و کارگاه‌ها و دوره‌های آموزشی است که هم‌زمان با دریافت آثار و داوری آن‌ها صورت می‌گیرد و بر غنا و ارزش‌مندی این روی‌دادها می‌افزاید. طی این سال‌ها به‌تجربه متوجه شده‌ام که تمرکز بیش‌تر این کارگاه‌ها و برنامه‌های آموزشی برای فعالان و نویسندگان و طراحان و ویراستارانِ حاضر در نشریات است، تا کیفیت کارشان را بالا ببرند و در نتیجه نشریات پس از گذر از هر جشنواره با توانی مضاعف سال نوی نشریاتی خود را آغاز کنند.
نکته‌ی مهم و اساسی که در این جشن‌واره‌ها مورد غفلت قرار می‌گیرد، کشف استعداد و استفاده از افراد جدید در بستر کار نشریاتی است. جذب افراد جدید، دانشجویان علاقه‌مند به فعالیت در نشریات دانشجویی، اغلب به زمانی به‌غیر از جشنواره موکول می‌شود و اگر بخواهیم در حوالی بازه‌ی برگزاری جشنواره نگاهی بیندازیم، بیش‌تر بعد از برگزاری جشن‌واره‌ها این اتفاق می‌افتد؛ یعنی پس از برگزاری یک اختتامیه‌ی پرسروصدا که مهم‌ترین اتفاق آن روزهای دانشگاه است و اعلام نتایج و برگزیدگان. بعد از این است که دانشجویانی که علاقه‌مند شده‌اند وارد نشریات، و قاعدتا نشریات برتر همان جشنواره، می‌شوند و فرآیند این‌که یک نفر مستعد است یا خیر تازه از این مرحله آغاز می‌گردد. افرادی که اکثرا تنها داشته‌شان علاقه است و به‌دلیل نبود فرصت تجربه‌ی نویسندگی در دوران دانش‌آموزی و یا حتی لازم‌نبودن کسب مهارت نویسندگی در طی گذراندن واحد‌های درسی، ورود به عرصه‌ی نشریات مقارن می‌شود با اولین تجربه‌ی قلم‌فرسایی آن‌ها و قاعدتا پس از کسب این برخورد از نزدیک هر کدام می‌توانند بگویند که استعداد و توانایی و علاقه‌ی واقعی به نویسندگی و فعالیت در حوزه‌ی نشریات دارند یا خیر.
پس از ورود به نشریات، تازه پیش‌فرض‌های غلط‌شان از فضای مطبوعات و نوشتن و خبرنگاری و داستان‌نویسی و… پاک می‌شود و می‌توانند به‌تر گرایش خود را انتخاب کنند. این نوع ورود افراد بدون داشتن پیشینه و ذهنیت صحیح از هر کار و فعالیتی باعث می‌شود بازدهی افراد و نسبت کسانی که وارد یک عرصه می‌شوند با کسانی که عرصه‌ی درست را انتخاب کرده‌اند بسیار کم‌تر از توقع باشد.
اما راه‌کار چیست؟ آیا نمی‌شود طور دیگری به مقوله‌ی برگزاری جشن‌واره‌ها پرداخت؟ راه حل شاید در همین نکته باشد. ابتدا باید به این بپردازیم که چرا برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های آموزشی در حین برگزاری جشن‌واره‌ها کار آن‌چنان مفیدی نیست. اول این‌که آموزش دادن و فراگرفتن هر هنر و توانایی نیازمند ممارست و وقت‌گذاشتن است. اما اغلب دوره‌های برگزارشده در طول مدت برگزاری جشنوارههای نشریات به‌علت برنامه‌ی فشرده‌ی جشن‌واره‌ها کارآیی لازم را ندارند و حقیقتا به دانشجویی که خودش حداقل یک سالی است که تجربه‌ی فعالیت دارد چیز جدیدی اضافه نمی‌کند و اگر هم این اتفاق بیفتد درصد آن کم است. هم‌چنین این‌که اغلب تمرکز دانشگاه‌ها به برگزاری دوره‌های آموزشی باکیفیت فقط در بازه‌ی زمانی برگزاری جشنواره باشد هم مورد نقد است، زیرا نیاز اعضای دانشجویی به فراگیری دانش نوشتن و درست نوشتن محدود به یک‌ماهِ جشنواره نیست و قاعدتا باید این نوع آموزش‌ها در طول سال به‌طور مناسب برگزار شود.
نکته‌ی دیگری هم که قابل بحث است نبود امکان حضور افراد در بیش از یک یا دو کارگاه به‌دلیل فشردگی برنامه‌های جشن‌واره‌هاست. حالا اگر بخواهیم دوره‌های آموزشی را از جشن‌واره‌ها حذف کنیم، چه جای‌گزینی برای آن می‌توانیم در نظر بگیریم؟ پیشنهاد ما برای همه‌ی مسئولان فرهنگی دانشگاه‌ها و فعالان نشریات دانشجویی دانشگاه‌های سراسر کشور این است که به‌سمت برنامه‌هایی با محوریت کشف استعدادهای نهفته‌ی دانشجویان بروید؛ مسابقه برگزار کنید، چالش‌های جذاب بسازید، نوشتن را با درس‌ِ دانشجو پیوند بزنید، از قالب‌های رسانه‌ای جدید برای آشنایی دانشجویان با فعالیت‌های مختلف نشریات (که به‌حق یک فعالیت کاملِ گروهیِ رسانه‌ای است) استفاده کنید و این‌گونه جشن‌واره‌ی نشریات را تبدیل کنید به جایی برای همه، چون نوشتن نیاز همیشگی است و نوشته اثری همیشگی.
شاید شما هم بتوانید از خوبی‌ها و بدی‌های شیوه‌ی کنونی برگزاری جشنواره نشریات دانشجویی بگویید اما چیزی که باید مورد بررسی قرار گیرد این است که ما باید به سمت بهینه‌تر کردن فعالیت‌های حاضر برویم. همان‌طور که نشریات دیگر نمی‌توانستند تنها در فضای مکتوب بقا داشته باشند و به دیجیتالی‌شدن روی آوردند، حالا نوبت جشنوارههای سالانه‌ی نشریات است که از مدل کهنه و قدیمی خود فاصله گرفته و تبدیل به یک نقطه‌ی عطف در دنیای مکتوبات شوند.
* محمدامین ناصری‌فرد، فعال نشریات دانشگاه فردوسی مشهد
دیدگاهتان را بنویسید